Mustaqillikning o‘ttiz besh yilligi — bu nafaqat tarixiy sana, balki mamlakatning keng ko‘lamli modernizatsiya yo‘lidir. Shu vaqt mobaynida O‘zbekiston zamonaviy infratuzilmani yaratdi, xalqaro aloqalarni kengaytirdi va iqtisodiy rivojlanish uchun yangi sharoitlarni shakllantirdi. Ushbu o‘zgarishlarning eng ko‘zga ko‘ringan yo‘nalishlaridan biri telekommunikatsiya sohasi bo‘ldi.
Bugungi kunda aloqa — bu shunchaki telefon suhbatlari va ma’lumot uzatish vositasi emas. U banklar, korxonalar, davlat axborot tizimlari, ta’lim platformalari, tibbiy xizmatlar, elektron tijorat va millionlab raqamli mahsulotlar faoliyatini ta’minlaydi. Telekommunikatsiya infratuzilmasi mamlakat iqtisodiy infratuzilmasining ajralmas qismiga aylandi.
Ushbu transformatsiya tarixini milliy operator Uztelecom faoliyati misolida yaqqol ko‘rish mumkin. O‘nlab yillar davomida Kompaniya an’anaviy telefon tarmog‘idan optik tolali liniyalar, yangi avlod mobil aloqa tarmoqlari, ma’lumotlar markazlari, xalqaro kanallar va raqamli xizmatlarni o‘z ichiga olgan keng ko‘lamli infratuzilmagacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tdi.
2026 yil boshiga kelib, Uztelecom optik tolali liniyalarining umumiy uzunligi 350 ming kilometrdan oshdi. GPON texnologiyasi orqali yuqori tezlikdagi internetga ulanish texnik imkoniyati mamlakatning barcha aholi punktlarida yaratildi. Zamonaviy statsionar aloqa endilikda faqat poytaxt va yirik shaharlarga xos imkoniyat bo‘lmay, tuman markazlari, qishloq aholi punktlari va olis hududlargacha yetib bordi.
Bu raqamlar ortida shunchaki kabel kilometrlari emas, balki ancha katta imkoniyatlar turibdi. Optik infratuzilma masofaviy ta’lim, raqamli xizmatlardan foydalanish, tadbirkorlik, elektron davlat xizmatlari va bandlikning yangi shakllari uchun zamin yaratadi. Shu bois hududiy infratuzilmani rivojlantirish nafaqat texnologik, balki ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ham ega.
Raqamli transformatsiyaning asosiy natijalaridan biri yirik shaharlardan tashqarida internetdan foydalanish imkoniyatlarining kengayishi bo‘ldi.
O‘zbekistonda internetdan foydalanuvchi aholi ulushi 2016 yildagi 46,8 foizdan 2025 yilda 94,2 foizgacha oshdi. Ushbu o‘sish ortida optik liniyalar qurilishi, mobil tarmoqlarning modernizatsiyasi, hududlardagi infratuzilmaning kengaytirilishi va ijtimoiy ahamiyatga ega obyektlarning ulanishi turibdi.
Bu iqtisodiyot uchun prinsipial jihatdan muhimdir. Raqamli infratuzilma qanchalik keng bo‘lsa, inson yoki biznes imkoniyatlarining geografik joylashuvga bog‘liqligi shunchalik kamayadi: hududdagi tadbirkor onlayn bozorlarga chiqish imkoniga ega bo‘ladi, talaba — ta’lim resurslaridan foydalanadi, mutaxassis — masofadan ishlashi mumkin, fuqaro esa davlat xizmatlaridan foydalanadi.
Shu tariqa telekommunikatsiyalarni rivojlantirish hududiy tengsizlikni qisqartirish vositalaridan biriga aylanmoqda.
Keyingi bosqich mobil tarmoqlarni rivojlantirish bilan bog‘liq bo‘ldi. 2023 yilda Uztelecom keng ko‘lamli modernizatsiya doirasida 6 mingdan ortiq baza stansiyalarini o‘rnatdi va yangiladi. 2024 yilda Kompaniya 5G texnologiyasini mamlakatning barcha viloyat markazlarida joriy etdi, Toshkent va Samarqand shaharlarida esa beshinchi avlod tarmog‘ining to‘liq qamrovi ta’minlandi.
5G texnologiyasining ahamiyati faqat mobil internetning yuqori tezligida emas. Yangi arxitektura sanoatdagi buyumlar interneti, aqlli transport, Smart City, telemeditsina va ma’lumotlarni yuqori tezlikda uzatish hamda minimal kechikish muhim bo‘lgan boshqa yechimlar uchun zamin yaratadi.
Shu bilan birga, O‘zbekiston allaqachon keng tarqalgan texnologiyalarni joriy etish bilan cheklanib qolmadi. 2024 yil sentabr oyida ICTWEEK Uzbekistan doirasida 5.5G, ya’ni 5G-Advanced texnologiyasining sinov tariqasidagi ishga tushirilishi amalga oshirildi. Bu O‘zbekistonda va MDH hududida ushbu texnologiyaning ilk sinovlaridan biri bo‘ldi.
2025 yilda ushbu yo‘nalish XG-PON texnologiyasining joriy etilishi bilan davom etdi. U uy internetini 10 Gbit/s gacha tezlikda taqdim etish imkonini berdi. Loyiha materiallarida qayd etilishicha, O‘zbekiston Xitoydan keyin bunday tezlik joriy etilgan dunyodagi ikkinchi davlat bo‘ldi.
Iqtisodiyot nuqtayi nazaridan muhim jihat rekordning o‘zi emas, balki yaratilgan o‘tkazuvchanlik zaxirasidir. U bulutli platformalar, katta hajmdagi ma’lumotlar, masofaviy ish, multimedia mahsulotlari, aqlli qurilmalar va biznesning yangi modellarini rivojlantirish uchun asos yaratadi.
Raqamli infratuzilmaning foydalanuvchi deyarli hech qachon ko‘rmaydigan qismi ham mavjud: ma’lumotlar markazlari, ma’lumotlarni saqlash tizimlari, kanallarni zaxiralash va raqamli xizmatlarning uzluksiz ishlashini ta’minlaydigan muhandislik tizimlari.
Uztelecom o‘z ma’lumotlar markazlari infratuzilmasini rivojlantirmoqda. 2026 yilda Ohangaron, Qo‘qon va Buxoro shaharlaridagi ma’lumotlar markazi loyihalari Uptime Institute tomonidan «Tier III TCDD» xalqaro sertifikatsiyasidan o‘tdi. Bunday daraja ma’lumotlar markazi faoliyatini to‘xtatmasdan infratuzilmaning ayrim elementlariga texnik xizmat ko‘rsatish imkonini beradi.
Ayniqsa, hududiy maydonchalarning rivojlantirilishi muhim ahamiyatga ega. Taqsimlangan infratuzilma raqamli resurslarni foydalanuvchilarga yaqinroq joylashtirish, yagona markazga bog‘liqlikni kamaytirish va milliy raqamli tizim barqarorligini oshirish imkonini beradi.
Infratuzilmaning haqiqiy qiymati ayniqsa inqirozli davrlarda yaqqol namoyon bo‘ladi. Jumladan, pandemiya davrida butun mamlakat bo‘ylab 300 dan ortiq mobil avariya brigadalari faoliyat yuritdi; 1 401 ta tibbiyot muassasasi uchun 3 625 km optik liniyalar, yana 2 213 km — 9 471 ta ta’lim muassasasi uchun yotqizildi. Yangi liniyalarning umumiy uzunligi 11 625 kilometrga yetdi.
Onlayn darslar, shifokorlar maslahatlari, davlat yig‘ilishlari va ishchi uchrashuvlarini o‘tkazish uchun milliy videokonferensiya platformasi ishga tushirildi. 6 mingdan ortiq internet-resursga tarifsiz kirish imkoniyati ta’minlandi.
Ushbu tajriba shuni ko‘rsatdiki: aloqaga kiritilayotgan investitsiyalar bir vaqtning o‘zida davlat barqarorligiga kiritilayotgan investitsiyalardir. Oddiy sharoitlarda infratuzilma rivojlanishni ta’minlasa, favqulodda vaziyatlarda — muhim jarayonlarning uzluksizligini kafolatlaydi.
13/08/2026 
